O inicjatywie obywatelskiej w pigułce

Prawo mieszkańców i mieszkanek UE do europejskiej inicjatywy obywatelskiej zostało wprowadzone Traktatem z Lizbony w 2009 roku (art. 11 par. 4) i weszło w życie 1 kwietnia 2011 roku. Szczegółowe przepisy dotyczące europejskiej inicjatywy obywatelskiej zawiera Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 211/2011 przyjęte w lutym 2011 r.

Jest to pierwsze ponad narodowe narzędzie demokracji bezpośredniej, dzięki któremu mieszkańcy i mieszkanki Unii mogą bezpośrednio decydować o kształcie prawa obowiązującego na obszarze wspólnoty. Przez inicjatywę obywatelską można bowiem wezwać Komisję Europejską do zaproponowania nowych przepisów w kwestiach, w których Komisja ma uprawnienia do przedkładania wniosków legislacyjnych.

Aby inicjatywa miała moc sprawczą, musi ją poprzeć co najmniej milion obywateli i obywatelek Unii z przynajmniej 7 spośród 28 państw członkowskich. Inicjatywę można podpisać na papierze lub w Internecie. Istotne jest, aby liczba ważnych podpisów w danym kraju przekroczyła tzw. minimalną liczbę deklaracji poparcia. Limit ten zależy od liczby posłów do Parlamentu Europejskiego wybieranych w danym państwie członkowskim, pomnożonej przez wskaźnik wynoszący 750. Dla Polski limit ten wynosi 38.250 głosów osób posiadających prawo do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego (powyżej 18 roku życia).

 

Droga do skutecznej europejskiej inicjatywy obywatelskiej

1. Powołanie komitetu obywatelskiego, w skład którego wchodzi 7 obywateli i obywatelek Unii zamieszkałych na stałe w 7 różnych krajach członkowskich.

2 . Komitet zgłasza inicjatywę do rejestracji w Komisji Europejskiej, gdzie rejestracja następuje po sprawdzeniu, czy inicjatywa odpowiada względom formalnym.

3. Po rejestracji można rozpocząć zbieranie deklaracji poparcia; proces zbierania trwa kolejne 12 miesięcy.

4. Po upływie 365 dni członkowie komitetu przedstawiają zebrane deklaracje w celu weryfikacji właściwym organom państwowym, które wystawiają certyfikaty poświadczające ważność głosów i osiągnięcie wymaganej liczby głosów poparcia .

5. Wystawione przez poszczególne organy państwowe certyfikaty są zbierane przez komitet i przekazywane do Komisji Europejskiej.

6. Jeśli zostanie zebranych co najmniej 1 milion głosów z obszaru UE (przy zachowaniu zasady minimalnej liczby deklaracji poparcia z co najmniej 7 krajów), Komisja Europejska rozważy postulat obywateli. Komisja Europejska nie ma jednak obowiązku wprowadzenia zmian w prawie w kształcie proponowanym przez obywateli za pośrednictwem inicjatywy, dlatego należy zebrać jak najwięcej głosów poparcia, aby wywrzeć odpowiedni nacisk na Komisję.

 

Linki:

Strona poświęcona europejskim inicjatywom obywatelskim: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/?lg=pl.

Podstawowe informacje o europejskiej inicjatywie obywatelskiej: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/basic-facts.

Strona EIO „30 km/godz – ulice przyjazne życiu!”: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/initiatives/ongoing/details/2012/000014/pl.

Jak poprzeć inicjatywę: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/how-to-signup.